Hukuk sözlüğü
Dilekçelerde ve mahkeme yazışmalarında sık geçen terimlerin kısa açıklamaları. Her tanımda kavramın ne işe yaradığı, hangi aşamada karşınıza çıktığı ve dayanak mevzuat gösteriliyor; böylece asıl metne gidip doğrulayabilirsiniz.
Usul Hukuku
- İstinaf
İstinaf, ilk derece mahkemesi kararına karşı bölge adliye mahkemesine başvurularak kararın hem maddi vakıa hem de huku…
- Temyiz
Temyiz, bölge adliye mahkemesi kararına karşı Yargıtay'a başvurularak kararın yalnızca hukuka uygunluk yönünden denetl…
- Tensip zaptı
Tensip zaptı, dava açıldıktan sonra mahkemenin dosyayı inceleyip yapılacak usul işlemlerini ve süreleri sıraladığı ilk…
- Ön inceleme
Ön inceleme, dilekçeler aşaması bittikten sonra mahkemenin dava şartlarını ve ilk itirazları incelediği, uyuşmazlık ko…
- Islah
Islah, tarafın kendi usul işlemlerini tamamen veya kısmen düzeltmesine imkân veren, tahkikat bitinceye kadar bir kez k…
- İhtiyati tedbir
İhtiyati tedbir, dava konusu şey üzerinde yargılama sonuçlanana kadar hakkın elde edilmesinin imkânsızlaşmasını önleme…
- Delil tespiti
Delil tespiti, kaybolma ya da değişme ihtimali bulunan bir delilin, dava açılmadan önce veya yargılama sırasında mahke…
- Bilirkişi
Bilirkişi, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeye görüş bildiren kişidir.
- Tebellüğ
Tebellüğ, bir tebligatın muhatabı tarafından teslim alınmasıdır; sürelerin işlemeye başladığı an çoğu zaman tebellüğ t…
- Elektronik tebligat (e-tebligat)
Elektronik tebligat, tebligatın UETS üzerinden muhatabın elektronik adresine gönderilmesidir ve adrese ulaştığı tarihi…
- Vekaletname
Vekaletname, bir kişinin kendi adına hukuki işlem yapma yetkisini avukata veya başka bir temsilciye verdiğini gösteren…
- Kesin hüküm
Kesin hüküm, kanun yollarına başvurulamayacak hâle gelmiş ve aynı taraflar arasında aynı konuda yeniden dava açılmasın…
- Derdestlik
Derdestlik, aynı taraflar arasında aynı konuda görülmekte olan bir dava varken ikinci kez dava açılamamasını ifade ede…
İcra ve İflas
- Muaccel
Muaccel, bir borcun ifa zamanının gelmiş ve alacaklının artık ödenmesini isteyebilir hâle gelmiş olmasını ifade eder.
- Temerrüt
Temerrüt, muaccel bir borcun borçlu tarafından zamanında ifa edilmemesi ve kural olarak alacaklının ihtarıyla borçlunu…
- İhtiyati haciz
İhtiyati haciz, para alacağının tahsilini güvence altına almak için borçlunun mallarına yargılama öncesinde veya sıras…
- Haciz
Haciz, kesinleşmiş bir icra takibinde borçlunun mal, alacak ve haklarına alacağı karşılayacak ölçüde el konulmasıdır.
- İtirazın iptali davası
İtirazın iptali, borçlunun ödeme emrine itirazı üzerine duran takibin devamı için alacaklının genel mahkemede açtığı d…
- İtirazın kaldırılması
İtirazın kaldırılması, alacaklının elindeki belgeye dayanarak icra mahkemesinden borçlunun itirazının kaldırılmasını i…
- Kambiyo senedi
Kambiyo senedi, kanunda sayılan şekil şartlarını taşıyan poliçe, bono ve çektir; sahibine özel ve hızlı bir icra takib…
- İcra kapak hesabı
İcra kapak hesabı, bir icra dosyasının kapatılması için ödenmesi gereken toplam tutarın (asıl alacak, işlemiş faiz, ve…
- Yediemin
Yediemin, haczedilen malın muhafaza edilmek üzere teslim edildiği ve malı olduğu gibi saklamakla yükümlü olan kişi ya …
- İşlemiş faiz
İşlemiş faiz, alacağın muaccel olduğu ya da temerrüdün gerçekleştiği tarihten takip veya dava tarihine kadar birikmiş …
- Aciz vesikası
Aciz vesikası, borçlunun haczedilebilir malı bulunmadığı veya bulunanların alacağı karşılamadığı hâllerde alacaklıya v…
Ceza Hukuku
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)
HAGB, sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün açıklanmayarak sanığın denetim süresine tabi tutulması ve süre soruns…
- Müşteki
Müşteki, bir suçun işlendiğini bildirerek soruşturma başlatılmasını isteyen kişidir; suçtan doğrudan zarar görmüşse ay…
- Şüpheli
Şüpheli, soruşturma evresinde suç işlediği şüphesi altında bulunan kişidir; iddianame kabul edildikten sonra sıfatı sa…
- Sanık
Sanık, iddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma evresinde yargılanan ve hüküm kesinleşinceye kadar bu sıfatı taşıyan…
- Kovuşturma
Kovuşturma, iddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar süren, mahkeme önünde geçen ceza yargılaması e…
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik)
Takipsizlik kararı, savcılığın soruşturma sonunda kamu davası açmak için yeterli şüphe bulunmadığına karar vermesidir.
- Beraat
Beraat, yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması veya suçun kanuni tanımına uymaması gibi hâllerde …
- Adli kontrol
Adli kontrol, tutuklama yerine uygulanan ve şüpheli veya sanığı yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, konutu ter…
- Uzlaştırma
Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli/sanık ile mağdurun tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasını sağ…
Aile ve Miras
- Muris
Muris, ölümüyle mirası açılan kişidir; miras bırakan olarak da anılır.
- Tereke
Tereke, murisin ölümü anında bıraktığı ve mirasçılara geçen malvarlığının tamamıdır; hem aktifleri hem borçları kapsar.
- Veraset ilamı (mirasçılık belgesi)
Veraset ilamı, kimlerin mirasçı olduğunu ve miras paylarını gösteren, sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden alınabil…
- Mirasın reddi (reddi miras)
Mirasın reddi, mirasçının mirası kabul etmediğini sulh hukuk mahkemesine bildirerek terekedeki borçlardan sorumlu olma…
- Tenkis davası
Tenkis davası, saklı paylı mirasçının, murisin tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmalarının yasal sınıra indirilme…
- İştirak nafakası
İştirak nafakası, boşanma sonrası velayet kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak üzer…
- Yoksulluk nafakası
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşe, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer eş tarafınd…
- Velayet
Velayet, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve malvarlığının yönetimi konusundaki hak ve yükümlülüklerin b…
Borçlar ve İş
- İbra
İbra, alacaklının borçluyu borcundan kurtarmaya yönelik iradesini açıkladığı ve borcu sona erdiren sözleşmedir.
- Rücu
Rücu, borcu ödeyen kişinin, asıl sorumlu olan kişiye ödediği tutarı geri isteme hakkıdır.
- Müteselsil sorumluluk
Müteselsil sorumluluk, birden çok borçludan her birinin borcun tamamından ayrı ayrı sorumlu olması ve alacaklının dile…
- Temlik (alacağın devri)
Temlik, alacaklının alacağını borçlunun rızasına gerek olmaksızın bir başkasına devretmesidir.
- İfa
İfa, borçlunun borcunun konusunu tam ve gereği gibi yerine getirerek borç ilişkisini sona erdirmesidir.
- Kıdem tazminatı
Kıdem tazminatı, en az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerden biriyle sona erdiğinde her tam…
- İhbar tazminatı
İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini kanuni bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa öded…
- İşe iade davası
İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli sebep gösterilmeden yapılan feshin geçersizliğinin tespiti …
- Zamanaşımı
Zamanaşımı, kanunda belirlenen sürenin geçmesiyle alacağın dava yoluyla talep edilebilirliğini ortadan kaldıran def'id…
- İhtarname
İhtarname, bir kişiye hukuki bir talebi veya uyarıyı resmî biçimde bildirmek üzere genellikle noter aracılığıyla gönde…
- Kira artış oranı
Kira artış oranı, yenilenen kira dönemlerinde kira bedelinin artırılabileceği üst sınırdır ve konut ile çatılı işyeri …
Kurumlar ve Kavramlar
- Yargıtay
Yargıtay, adli yargıda verilen kararların son derece mercii olarak hukuka uygunluk denetimini yapan yüksek mahkemedir.
- Danıştay
Danıştay, idari yargıda son derece mercii olan ve aynı zamanda idareye görüş bildiren yüksek mahkemedir.
- Emsal karar
Emsal karar, benzer bir uyuşmazlıkta daha önce verilmiş ve sonraki dosyalarda yol gösterici olarak kullanılan yargı ka…
- İçtihadı birleştirme kararı
İçtihadı birleştirme kararı, Yargıtay daireleri arasındaki görüş ayrılığını gidermek için verilen ve benzer olaylarda …
- Arabulucu
Arabulucu, tarafları bir araya getirerek aralarındaki uyuşmazlığı kendi iradeleriyle çözmelerine yardımcı olan, sicile…
- AAÜT (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi)
AAÜT, avukatlık hizmetleri için alınabilecek asgari ücretleri gösteren ve Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlana…
- Vekalet ücreti
Vekalet ücreti, avukatın verdiği hizmetin karşılığıdır; müvekkille kararlaştırılan ücret ile mahkemenin karşı tarafa y…
- Serbest meslek makbuzu (SMM)
Serbest meslek makbuzu, avukat gibi serbest meslek erbabının tahsil ettiği ücret karşılığında düzenlemek zorunda olduğ…
- Arabuluculuk ücreti
Arabuluculuk ücreti, arabulucunun faaliyeti karşılığında hak ettiği ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesa…